Chorągwie królewskie w rękach Kozaków zaporoskich

                                                 

    Ciekawa wzmianka o kolorystyce sztandarów  królewskich,  jakie Kozacy zaporoscy dostali przed wybuchem i w trakcie powstania Chmielnickiego.

  W bitwie pod Beresteczkiem  w 1651,   wśród błot rzeki Płaszówki , łupem  szturmujących  wojsk królewskich  padł cały tabor kozacki,  a razem z nim m.in kilkadziesiąt chorągwi. Wśród nich odnaleziono także te,  otrzymane od Władysława IV i Jana Kazimierza.  Ta ostatnia została wręczona Chmielnickiemu podczas negocjacji z Kozakami w zimie 1649.  Sam opis sztandarów jest dość nie jasny i przy pewnych interpretacjach może być sprzeczny z zasadami  heraldycznymi. Mamy jednak dowody muzealne,  że twórcy ówczesnych znaków bojowych nie zawsze ściśle je stosowali.

  '... Między innemi chorągiew J.KMci [Jana Kazimierza] , po szczęśliwej elekcyej swojej posłana,  czerwona z orłem i z krzyżami, odjęta z wielką J.K.Mci  kontentecą  i naszą konsolacią...'

    O ile z pierwszą  chorągwią problemu nie ma , wszak motyw krzyża często pojawiał się na znakach kozackich o tyle opis drugiej wprawia już w lekkie zakłopotanie. '...Druga  ś.p. Króla Jmci Władysława , błękitna , orzeł pół białego pół czerwonego, które u nich [tzn owe dwie chorągwie] najprzedniejszymi były...' . Autor relacji (sekretarz Jana Kazimierza-Bieczyński)  wydaje się  więc sugerować,   że owe sztandary używane były 'bojowo'  przez Kozaków. Odebrano także jakąś chorągiew hetmana  Mikołaja Potockiego,  utraconą we wcześniejszej fazie bitwy.

Atłasy ciurom naszym...

Mój niewielki dodatek  w  uzupełnieniu  do tekstów Michała -‘Kadrinaziego’

opisujących wygląd i ubiór Tatarów ,.

http://kadrinazi.blogspot.com/2011/08/bron-ich-uk-z-kabakowatego-kija-sajdak.html

http://kadrinazi.blogspot.com/2011/08/nahajskie-konie-tuste-ale-krymskie.html

http://kadrinazi.blogspot.com/2011/05/kazdy-jedzie-jako-chce.html

http://kadrinazi.blogspot.com/2010/08/orda-licha-i-niesmiaa-i-niepozorna.html

http://kadrinazi.blogspot.com/2010/04/regestr-murzow-ktorzy-byli-w-woysku.html

Jest to krótka, ale jakże wymowna wzmianka. Opis dotyczy kampanii zimowej 1654/55 prowadzonej przez wojska koronne na Ukrainie przeciw Kozakom i Moskwie  pod wodzą hetmanów wielkiego-Stanisława ‘Rewery’ Potockiego i polnego- Stanisława Lanckorońskiego. . W  grudniu 1654 r do wojsk polskich dołączyły pierwsze posiłki tatarskie. Wielce kłopotliwy był to sojusznik. Hetmani i starszyzna polska hojnie i ciepło przyjęła niedawnych przeciwników , wojsko jednak patrzyło na nowych sprzymierzeńców niezbyt łaskawie. Oto jak anonimowy uczestnik  kampanii  z armii koronnej  ocenia  oddział przybyłej forpoczty tatarskiej :

„…Tatarów przyszło plus minus 150 osób , koni 300 . Wzięli ci co przyśli  100 czerwonych oprócz atłasów w sztukach od JMPana Hetmana .Jednak murzowie tem się nie kontentowali i owszem mówili że te upominki ciurom naszym , a nam Murzom sobole ferezye, konie z rzędami . A  Murzów z kurwy synów dwóch z tymi ludźmi przyszło , jeden w wywróconym kożuchu a drugi w musulbasie baranami podszytym a sobolów chcą…”.

Pozdrawiam A.

O Krzywonosie...

    Maksym Krzywonos, pułkownik kozacki współtwórca sukcesów powstania Chmielnickiego  w jego początkowym okresie.Kariera wojskowa tego człowieka,  o nie do końca wyjaśnionym pochodzeniu, w armii kozackiej nie trwała długo, za to obfitowała w wiele wydarzeń o charakterze kluczowym dla losów powstania . Dowodzone przez owego pułkownika oddziały dokonały m.in.  manewru na tyły armii  polskiej obozującej  pod Korsuniem przecinając jej jedyną drogę odwrotu. Niemożność sforsowania wykopu i odrzucenia strzelających zza szańców Kozaków okazała się decydującym czynnikiem o losach armii koronnej. Latem i jesienią 1648 Krzywonos stanął na czele samodzielnego korpusu walczącego m.in. przeciw wojskom Jeremiego Wiśniowieckiego. Obie strony nie przebierały w środkach zwalczając się wzajemnie. Jest dość przekazów źródłowych obrazujących okrucieństwo tej fazy wojny. Z tego okresu pochodzi  pamflet nieznanego autora polskiego wymierzony w Krzywonosa. Jak widać wojna nie ominęła również aspektów  psychologicznych.

" Niżnik czerwienny

Tobie psie Krzywonosie, co się zwiesz junakiem

Lepiej żebyś wojował swój warstat  z szrubstakiem.

Możesz teraz na kijowskim wale

Gotować z mołodcami na się ostre pale.

A nie urząd hetmaństwa ten sobie przyznawał

Którym żebyś nade psy chyba kiedy władał.

Poczciwszać by to była  byś się bawił   młotem,

Zjadłbyś chleba w pokoju , nie z takim kłopotem,

Nie gniewając na siebie własnego dziedzica,

A uznał go za pana, cnego Niemierzyca”